Cемей14°С
Ауа-райы
  • Абай-17°С
  • Аягөз-10°С
  • Ақсуат-15°С
  • Бородулиха-17°С
  • Қалбатау-15°С
  • Курчатов-4°С
  • Көкпекті-11°С
  • Үржар-10°С
503.05 542.99 5.98

Абайтанудың абызы

17-03-2025, 12:17 Сәтжан Қасымжанұлы

Семейдегі қазақ руханиятының қарашаңырағы – Абай музейінде шежірелі Шыңғыстаудың шешені, көрнекті қаламгер, ҚР Білім беру ісінің үздігі, Абай ауданының құрметті азаматы Бекен Исабаевтың туғанына 95 жыл толуына орай «Абайтанудың абызы» атты еске алу кеші және рухани мұрасына арналған көрменің ашылуы өтті. Тағылымды шараға Бекен Кәнібайұлының атына қанық замандастары, оның шығармашылығын қастерлейтін жастар шоғыры қатысты. Кештің шымылдығы М. Төлебаев атындағы колледж студенттерінің арнайы дайындаған сахналық көрінісімен ашылды. Тағы бір айтарлығы сол Қасым Аманжол, Қанат Тілеухан, Бағашар Тұрсынбайұлы сынды қазіргі қазақ әдебиетінде есім-сойы айқындалған таланттардың арнайы келуі де кештің мәніне көрік берді. 

Бекен Исабаевтың Бөрілідегі жазушы Мұхтар Әуезовтің музей үйін ашып, оны құнды жәдігерлермен толықтырудағы еңбегі зор екенін көзіқарақты қауым жақсы біледі. Бұл нысан қазіргі күнде «Жидебай-Бөрілі» қорық-музейінің филиалы ретінде кеңінен танымал. Бекен Кәнібайұлының Шыңғыстаудың өлкелік тарихына,  ұлы Абай Құнанбайұлының өміріне, оған қатысты тарихи оқиғалардың шығуына қатысты көптеген тың деректерді жинақтап әйгілі «Ұлылар мекені» атты зерттеу кітабын шығарғаны қазақ руханиятына қосқан үлкен үлесі болғанын ешкім де жоққа шығара алмасы анық. Сондай-ақ Әуезовтің «Абай жолы» роман-эпопеясында, өзге де әңгімелерінде суреттелетін жер-су атауларының төркініне қатысты да құндылықтарды білетін қазыналы қария болғаны белгілі. Нақты айтқанда, өзін абайтанушы ғалым ретінде танытқандардың қайсы болсын, Бекен Исабаевтың алдынан өтпей еңбегіне кірісе алмайтыны мойындалған шындық еді.

Абай облысының әкімі Берік Уәлидің таяудағы Абай ауданына сапарында Бөрілідегі Әуезов музейіне ат басын тіреген сәтінде музей директоры Шаһжан Бекенұлының өңір тарихына қатысты деректерді шебер үйлестіріп, суреттегеніне де халық куә. Шаһжан Бекенұлы қазіргі күнде жазушы музейінің жұмысын жандандырып, ұлт руханиятының қайнар көзін сақтаудағы әке өнегесін бойына терең сіңіргендігі өз алдына бөлек әңгіме. 

«Абайтанудың абызы» атты тағылымы зор кеш барысында сөз алған Шәкәрім университетінің профессоры, тарих ғылымдарының кандидаты, «Құрмет» орденінің иегері Мұхтарбек Кәрімов Бекен Исабайдың еңбегі мен зиялыға тән адамдық қасиетіне кеңінен тоқталғаны жиналған қауымды тәнті етті. 

- Бекен аға шын мәнінде табиғат ерекше жаратқан, көкірегі қазыналы тұлға болатын. Ол кісі Фенимор Купер айтқандай «Могиканның соңғы тұяғы» іспетті дәстүрлі қазақ шежірешілерінің қайталанбас өкілі болды. Ол кісіден ел тарихына қатысты кезкелген сұрағымызға нақты, тиянақты жауап алатынбыз. Әсірелеп айтқандық емес, бұл кісі беттерін аударып, қарайтын энциклопедия сияқты адам еді. Бір ғана "Ұлылар мекені" сияқты кітабы ұмытылмас мұраға айналды. Белгілі абайтанушы ғалымдар Мекемтас Мырзахметов, Тұрсын Жұртбай сияқты белгілі зерттеушілердің өздері де үнемі шығармашылық байланыста болғаны да оның зиялылық қасиетін танытып тұр. Ал өзім Бекен ағамен етенежақын болып кетуім өткен ғасырдың 90-шы жылдардың соңында басталды. Бірнеше рет  Шәкәрім университетіндегі мен басқарған М.Қозыбаев атындағы тарихи зерттеулер ғылыми орталығында да болып, білетін әңгімелерін бөліскенде келіп отырған жастар тамсана тыңдайтын. Марқұм әкем екеуі кездесіп араласпаса да, бір-бірлерін жақсы білді. Өз қолымен әкеме арнап жазып берген «Ұлылар мекені» бүгіндері менде сақтаулы,- дейді Мұхтарбек Қарпықұлы. 

Ғалым Мұхтарбек Қарпықұлы Бекен Кәнібайұлының өзге де тұлғалық қасиетіне, ұлт руханиятына сіңірген өлшеусіз еңбегіне тоқтала келе Семей қаласындағы бір көшеге және Абай ауданындағы орта мектептердің біріне қаламгердің есімін беру қажеттігіне ұсынысын білдірді.

Бекен Исабаевтың есімімен тығыз байланысты тағы бір тағылымды дүние - кезінде көрермен тарапынан жоғары бағаланған «Анық Абай» фильмі. Отыз сериядан тұратын осынау телехикаяттың түсірілуі жөнінде фильм авторы Қасым Аманжол кеңінен әңгімелегені де кештің ажарын кіргізіп, ғажап әсер қалдырды. 

Кеш соңында жиналған жұртшылық «Абайтанудың абызы» атты көрмені тамашалап, ұлы тұлғаларға қатысты тарихи деректерге қанықты.

Пікірлер (0)

Кликните на изображение чтобы обновить код, если он неразборчив