Д.Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университетінің делегациясы Финляндияның жетекші ғылыми-зерттеу ұйымдары – VTT Technical Research Centre of Finland және Geological Survey of Finland (GTK) өкілдерімен жұмыс кездесулерін өткізді. Келіссөздерге «Үлбі металлургиялық зауыты» АҚ Басқарма мүшесі де қатысты. Бұл ғылыми-зерттеу ұйымдары мен өнеркәсіп өкілдерінің сараптамасын біріктіріп, бірлескен жобаларды іске асыру перспективаларын талқылауға мүмкіндік берді.

Кездесудің негізгі мақсаты – геология, минералдық және техногендік шикізатты өңдеу, Жерді қашықтан зондтау, заманауи талдау әдістерін қолдану және технологиялық шешімдерді ауқымдандыру бағыттарындағы ғылыми ынтымақтастықты дамыту.

Халықаралық серіктестікті нығайту ҚР Ғылым және жоғары білім министрлігінің отандық ғылымды интернационалдандыру, қазақстандық ғалымдар мен ғылыми ұйымдардың халықаралық зерттеу бағдарламаларына қатысуын кеңейту және ғылым мен нақты сектор арасындағы байланысты күшейту жөніндегі басымдықтарына сәйкес келеді. Министрлік қазақстандық ғалымдардың Horizon Europe бағдарламасына қатысуына және стратегиялық маңызы бар шикізат саласындағы халықаралық жобаларды дамытуға жүйелі түрде қолдау көрсетіп келеді. Ынтымақтастықтың перспективалы бағыттарының бірі – тау-кен өнеркәсібі аумақтарын қашықтан зондтау және мониторинг жүргізудің заманауи тәсілдерін зерттейтін Horizon Europe TiBeRIUM жобасы.

Кездесулер барысында стратегиялық маңызды шикізатты, оның ішінде сирек және сирек жер металдарын зерттеуге ерекше назар аударылды. Оларға деген сұраныс жоғары технологиялық өндірістердің, энергетика мен цифрлық технологиялардың қарқынды дамуына байланысты артып келеді.

Қазақстан елеулі минералдық-шикізат базасына және дамыған тау-кен металлургия кешеніне ие. Ал Шығыс Қазақстан өңірінің ғылыми зерттеулер жүргізу, жаңа технологияларды әзірлеу және оларды сынақтан өткізу үшін айтарлықтай әлеуеті бар. Өңірде ірі өнеркәсіптік нысандармен қатар тарихи қалыптасқан техногендік минералдық түзілімдер де шоғырланған.

Финляндиялық серіктестер геологиялық және геохимиялық зерттеулерден бастап, шикізатты эксперименттік өңдеу мен технологияларды пилоттық деңгейде сынақтан өткізуге дейінгі жұмыстарды қамтитын заманауи ғылыми-зерттеу инфрақұрылымы мен жоғары сараптамалық әлеуетке ие.

Тараптар байыту қалдықтарын, металлургиялық шлактарды және басқа да техногендік минералдық түзілімдерді қайта өңдеу мәселелеріне ерекше назар аударды. Заманауи технологиялар мұндай материалдарды тек экологиялық проблема ретінде ғана емес, сонымен қатар стратегиялық маңызды шикізаттың әлеуетті көзі ретінде қарастыруға мүмкіндік береді.

«Үлбі металлургиялық зауыты» АҚ өкілінің кездесулерге қатысуы перспективалы технологиялық шешімдерді нақты өндірістік міндеттер мен өнеркәсіп талаптарын ескере отырып талқылауға жол ашты. Ықтимал ынтымақтастық бағыттарының қатарында техногендік шикізаттың құрамын кешенді зерттеу, құнды компоненттердің мөлшерін анықтау, оларды бөліп алу технологияларын әзірлеу және кейіннен пилоттық деңгейде сынақтан өткізу бар.

Қазақстандық делегация GTK-ның ғылыми-зерттеу инфрақұрылымымен, оның ішінде жоғары дәлдіктегі геохимиялық және изотоптық зерттеулер жүргізу мүмкіндіктерімен танысты. Атап айтқанда, индуктивті байланысқан плазмалы мультиколлекторлы масс-спектрометрия (MC-ICP-MS) әдісі изотоптық арақатынастарды зерттеуге, минералдық материалдардың шығу тегін анықтауға және кен түзілу процестерін зерделеуге мүмкіндік береді.

Сонымен қатар тараптар шикізатты эксперименттік өңдеу мүмкіндіктерін талқылады. Бұл бағыт сынамаларды дайындау, ұсақтау және майдалау жұмыстарынан бастап, минералдық материалдарды бөлуге және технологиялық шешімдерді ірі көлемдегі шикізатта сынақтан өткізуге дейінгі процестерді қамтиды. Мұндай тәсіл шикізат құрамын зерттеу мен технология әзірлеуден бастап, оны пилоттық деңгейде сынақтан өткізуге және өнеркәсіптік енгізу перспективаларын бағалауға дейінгі толық технологиялық циклді қалыптастыруға мүмкіндік береді.

Кездесулер қорытындысы бойынша одан әрі ынтымақтастықтың бірқатар перспективалы бағыттары айқындалды. Олардың қатарында стратегиялық маңызды шикізатты зерттеу, бастапқы және техногендік материалдарды қайта өңдеу, геохимиялық және изотоптық зерттеулер жүргізу, тау-кен өнеркәсібі аумақтарына қашықтан мониторинг жасау, сондай-ақ жаңа технологиялық шешімдерді зертханалық және пилоттық деңгейде сынақтан өткізу бар.

ҚР Ғылым және жоғары білім министрлігі үшін мұндай серіктестікті дамыту стратегиялық маңызға ие. Бұл қазақстандық жоғары оқу орындары мен ғылыми ұйымдардың еуропалық ғылыми-зерттеу кеңістігіне интеграциялануына, халықаралық ғылыми консорциумдарды қалыптастыруға және ғылыми нәтижелерді нақты технологиялық шешімдерге айналдыруға мүмкіндік береді.