Мемлекеттік қызмет - мемлекет пен қоғам алдындағы жоғары жауапкершілікті талап ететін маңызды сала. Мемлекеттік қызметші өзіне жүктелген міндеттерді орындау барысында заңдылықты, адалдықты, әділдікті, ашықтықты және кәсібилікті басты қағидат ретінде ұстануы тиіс. Оның әрбір іс-әрекеті мен қабылдаған шешімі мемлекеттік органның беделіне, ең бастысы, халықтың мемлекеттік институттарға деген сеніміне тікелей әсер етеді.

Осы тұрғыдан алғанда, мемлекеттік қызметшінің әдеп нормаларын сақтауы - қызметтік міндеттерді сапалы орындаудың негізгі талаптарының бірі. Әдептілік тек азаматтармен сыпайы сөйлесумен шектелмейді. Ол қызметтік өкілеттіктерді адал атқаруды, заң талаптарын бұлжытпай орындауды, азаматтардың құқықтары мен заңды мүдделерін құрметтеуді, кез келген жағдайда бейтараптық пен ұстамдылық танытуды қамтиды.

Мемлекеттік қызметші азаматтармен қарым-қатынас барысында сыпайылық пен әдептіліктің үлгісін көрсетуі қажет. Мемлекеттік органға жүгінген әрбір азаматтың мәселесіне мұқият қарап, заң шеңберінде толық әрі түсінікті жауап беру - мемлекеттік қызметтің азаматтарға бағдарланған сипатының көрінісі. Азаматтың мемлекеттік орган туралы пікірі көп жағдайда онымен тікелей қарым-қатынас жасаған қызметкердің әрекеті арқылы қалыптасатынын ескерген жөн.

Сонымен қатар қызметтік міндеттерді орындау барысында жеке мүддені мемлекеттік және қоғамдық мүддеден жоғары қоюға жол берілмеуі тиіс. Мемлекеттік қызметші өзіне берілген өкілеттіктерді жеке басының немесе үшінші тұлғалардың пайдасына пайдаланбауға, мүдделер қақтығысының туындауына жол бермеуге, сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің алдын алуға міндетті. Мемлекеттік қызметтің беделіне нұқсан келтіруі мүмкін кез келген әрекеттен аулақ болу да қызметтік әдептің маңызды құрамдас бөлігі болып табылады.

Мемлекеттік қызметшіге қойылатын талаптар оның жұмыс уақытындағы қызметімен ғана шектелмейді. Қызметтен тыс уақытта да қоғамда қалыптасқан моральдық-әдептік нормаларды сақтап, мемлекеттік қызметшінің мәртебесіне сай жауапты мінез-құлық таныту маңызды. Себебі мемлекеттік қызметшінің қоғамдық ортадағы әрекеті де мемлекеттік қызметтің беделіне ықпал етеді.

Бүгінде назар аударуды қажет ететін мәселелердің бірі - лудоманияның, яғни құмар ойындарға тәуелділіктің алдын алу. Құмар ойындарға тәуелділік адамның қаржылық жағдайына ғана емес, оның психологиялық тұрақтылығына, отбасылық жағдайына, еңбек қабілетіне және кәсіби қызметіне кері әсерін тигізуі мүмкін. Ал мемлекеттік қызметші үшін мұндай тәуекелдер қызметтік міндеттерді сапалы орындауға кедергі келтіріп қана қоймай, мемлекеттік қызметтің беделіне де нұқсан келтіруі ықтимал.

Сондықтан мемлекеттік қызметші заңнамада белгіленген талаптар мен шектеулерді сақтап, құмар ойындарға және өзге де теріс әрекеттерге байланысты тәуекелдердің алдын алуға жауапкершілікпен қарауы қажет. Салауатты өмір салтын ұстану, қаржылық және мінез-құлық тәртібін сақтау, қоғамға оң үлгі көрсету - мемлекеттік қызметші мәдениетінің маңызды бөлігі.

Мемлекеттік қызметтің тиімділігі қызметтік әдеппен қатар атқарушылық және еңбек тәртібіне де тікелей байланысты. Берілген тапсырмаларды белгіленген мерзімде әрі сапалы орындау, құжаттарды уақытылы рәсімдеу, азаматтардың өтініштерін заңда көзделген мерзімдерде қарау, жұмыс уақытын тиімді пайдалану және ішкі еңбек тәртібін сақтау әрбір мемлекеттік қызметшіге қойылатын негізгі талаптардың қатарына жатады.

Атқарушылық тәртіптің сақталмауы бір қызметкердің жұмысына ғана емес, тұтас мемлекеттік орган қызметінің тиімділігіне әсер етуі мүмкін. Сондықтан әрбір тапсырмаға жауапкершілікпен қарау, орындаушылық тәртіпті нығайту және жұмыстың сапасына басымдық беру мемлекеттік аппарат қызметінің нәтижелілігін арттыруға мүмкіндік береді.

Осыған байланысты мемлекеттік қызмет көрсету барысында артық әкімшілік кедергілер мен бюрократиялық рәсімдерді болдырмау, өтініштерді жан-жақты әрі объективті қарау, қабылданған шешімдердің заңдылығын қамтамасыз ету маңызды. Мемлекеттік қызметші азаматтың мәселесіне тек формалды тұрғыдан емес, заң аясында оның шешілу жолдарын қарастыру тұрғысынан қарауы тиіс.

Мемлекеттік қызметтің негізгі қағидаттары Қазақстан Республикасының Конституциясында белгіленген құндылықтармен тығыз байланысты. Конституцияға сәйкес Қазақстан Республикасының ең қымбат қазынасы - адам және адамның өмірі, құқықтары мен бостандықтары. Сондықтан мемлекеттік аппараттың барлық қызметі азаматтардың құқықтары мен заңды мүдделерін қамтамасыз етуге бағытталуы тиіс.

Сондықтан мемлекеттік қызметші үшін әдеп нормаларын сақтау, мемлекеттік қызметке байланысты белгіленген шектеулерді бұзбау, сыбайлас жемқорлық пен лудомания сияқты тәуекелдердің алдын алу, атқарушылық және еңбек тәртібін нығайту, мемлекеттік қызметтердің сапасын арттыру - өзара тығыз байланысты міндеттер.

Мемлекеттік қызметшінің басты мақсаты - мемлекет пен халықтың мүддесіне адал қызмет ету. Заңдылықты, әділдікті, ашықтықты, адалдық пен жауапкершілікті басшылыққа алу арқылы ғана мемлекеттік қызметтің беделін арттырып, азаматтардың мемлекетке деген сенімін нығайтуға болады.

Халық сенімі - мемлекеттік қызметтің тиімділігін айқындайтын басты көрсеткіштердің бірі. Ал сол сенімді сақтау әрбір мемлекеттік қызметшінің кәсібилігіне, әдептілігіне, адалдығына және өз міндетіне деген жауапкершілігіне байланысты.

Еркебұлан Тұрсын

Семей қаласы әкімі аппаратының басшысы, әдеп жөніндегі уәкілі