Табиғатты сақтау мен қоршаған ортаның тазалығын қамтамасыз ету – қоғамның тұрақты дамуы үшін маңызды міндеттердің бірі. Ауаның ластануы, су ресурстарының азаюы, тұрмыстық қалдықтардың көбеюі және табиғи байлықтарды тиімсіз пайдалану мәселелері қоршаған ортаны қорғауға деген жауапкершілікті арттыра түседі. Осыған байланысты Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясында табиғатты сақтау мен экологиялық қауіпсіздік мәселелеріне ерекше мән берілген.

Жаңа Конституцияның 37-бабы азаматтардың табиғатты қорғау міндетін, мемлекеттің қолайлы қоршаған ортаны сақтау мақсатын және экологиялық қауіп туралы ақпаратты жасырғаны үшін жауаптылықты қамтиды. Бұл бап табиғи байлықтарды қорғаудың ғана емес, адам өмірі мен денсаулығына қауіп төндіретін жағдайлардың алдын алудың да құқықтық негізін айқындайды.

Конституцияның 37-бабының бірінші тармағына сәйкес, Қазақстан Республикасының азаматтары табиғатты сақтауға және табиғи байлыққа ұқыпты қарауға міндетті. Бұл талап әр адамның қоршаған орта алдындағы жауапкершілігін көрсетеді. Табиғи ресурстарды үнемдеу, су мен ауаны ластамау, жасыл желектерді сақтау және тұрмыстық қалдықтарды дұрыс басқару – экологиялық мәдениетті қалыптастырудың маңызды бағыттары.

Бүгінде табиғатты қорғау тек мемлекеттік органдардың немесе арнайы мекемелердің міндеті емес. Бұл – бүкіл қоғамға ортақ жауапкершілік. Әрбір азамат күнделікті өмірде табиғи ресурстарды тиімді пайдаланып, қоршаған ортаға зиян келтірмеуге ұмтылуы қажет. Осындай қарапайым әрекеттердің өзі экологиялық жағдайды жақсартуға үлес қоса алады.

Баптың екінші тармағында мемлекет адамның өмір сүруіне және денсаулығына қолайлы болатын қоршаған ортаны қорғауды мақсат ететіні көрсетілген. Бұл норма экология мен қоғамдық денсаулықтың өзара тығыз байланысты екенін аңғартады. Себебі таза ауа, сапалы ауызсу және қауіпсіз табиғи орта – адамның өмір сүру сапасына тікелей әсер ететін факторлар.

Осы тұрғыдан алғанда, өндіріс орындарының қоршаған ортаға ықпалын бақылау, су көздерін қорғау, қалдықтарды басқару жүйесін жетілдіру және табиғи ресурстарды ұтымды пайдалану маңызды. Сонымен бірге экологиялық мәселелерді шешуде мемлекеттік бақылаумен қатар, қоғамның белсенділігі мен азаматтардың ақпараттандырылуы да қажет.

37-баптың үшінші тармағы да ерекше назар аударуға тұрарлық. Онда адам өмірі мен денсаулығына, қоршаған ортаға қатер төндіретін фактілер мен мән-жайларды лауазымды адамдардың жасыруы заңға сәйкес жауаптылыққа әкелетіні белгіленген. Бұл талап экологиялық қауіпсіздік саласындағы ашықтық пен жауапкершіліктің маңызын көрсетеді. Қоғам үшін қауіпті жағдайлар туралы ақпараттың жасырылмауы азаматтардың өз денсаулығы мен қауіпсіздігін қорғауына мүмкіндік береді.