2025 жылы «Атамекен» Ұлттық кәсіпкерлер палатасы бизнес мүдделерін қорғау бойынша жоспарлы жұмысын жалғастырды. Сөз болып отырғаны – біржолғы бастамалар туралы емес, кәсіпкерлер салалық және өңірлік алаңдарда, өтініш беру және жұмыс кездесулері барысында көтерген проблемалық мәселелерді одан әрі әзірлеу туралы.

Жыл бойы бірқатар бағыттар бойынша нормативтік және рәсімдік өзгерістерде көрініс тапқан нақты шешімдерге қатысты талқылау және сараптамалық пікірталастар өтті. Төменде 2025 жылы бизнес үшін практикалық нәтижеге қол жеткізілген мәселелер келтірілген.

1. Мемлекеттік сатып алуда отандық тауар өндірушілерді қолдау.

«Атамекен» ҰКП бастамасы бойынша қазақстандық өндірушілердің мемлекеттік сатып алуға қатысу шарттары қайта қаралды. Тауарларды жеткізу мерзімі 15-тен 60 күнге дейін ұзартылды, төлем мерзімі 10 жұмыс күніне дейін қысқарды, аванс мөлшері 50%-ға дейін ұлғайтылды. Бұл өзгерістер келісімшарттардың бұзылу қаупін төмендетуге, кассалық алшақтықты азайтуға және қосымша несие алмай-ақ міндеттемелердің орындалуын жеңілдетуге мүмкіндік берді.

2. Жабдықтар мен толымдауыштар импортына ҚҚС төлеу мерзімін кейінге қалдыру және есепке алу.

Жаңа Салық кодексіне елде өндірілмейтін жабдықтар мен материалдарды импорттау кезінде ҚҚС есебін қолдану және бір жылға дейін кейінге қалдыру мүмкіндігін көздейтін нормалар енгізілді. Бұл өндірістерді іске қосуды және жаңартуды жеңілдетеді, бір реттік қаржылық жүктемені азайтады және бизнеске инвестицияларды икемді жоспарлауға мүмкіндік береді.

3. «ЕАЭО-да жасалды» деген таңбалауды енгізуге жол берілмеді.

Талқылау шеңберінде ЕАЭО алаңдарында бірыңғай сапа стандарттары мен жалпы таңбалауды енгізу жөніндегі бастама қаралды. Қазақстандық өндірушілер үшін бұл экспортты қысқарту және санкциялық шектеулермен ықтимал қамту тәуекелдерін тудырды. «Атамекен» ҰКП жұмысының қорытындылары және бизнес ұстанымын шоғырландыру бойынша бастама қолдау таппады және ұсынымдық форматқа ауыстырылды.

4. Қазақстанда өндірілген пестицидтер экспорты оңайлатылды.

Бұрын қолданылған нормалар экспортты іс жүзінде бұғаттады. «Атамекен» ҰКП жұмысының және мәселені Үкімет деңгейінде қарау қорытындылары бойынша препаратты оңайлатылған рәсім бойынша экспорттауға мүмкіндік беретін өзгерістер қабылданды. Нәтижесі – өндірістің өсуі, жаңа жұмыс орындары және салық түсімдерінің ұлғаюы.

5. ШОБ-тың мемлекеттік сатып алуға қолжетімділігі кеңейтілді.

Бизнес ұзақ уақыт бойы жоғары талаптар мен сатып алудың олар үшін жабық екенін көрсетіп келді. 2025 жылы үкімет бұл сигналдарға құлақ асты: ШОБ субъектілерінен міндетті түрде сатып алынатын тауарлардың, жұмыстар мен қызметтердің тізбесі бекітілді. Соның арқасында, шағын және орта бизнес үшін келісімшарттар көбейіп, нарықтарды монополиялау қысқарды.

6. Ауыл шаруашылығы жерлерін беруге арналған конкурстар тәртіпке келтірілді.

Көбінесе даулы шешімдерге әкелетін «гектарға арналған инвестициялар» ресми критерийі өтінімдерді кешенді бағалауға ауыстырылды. Өтінімдерді қарау кезінде техниканың, мамандардың, мал басының болуы және шаруашылықтардың нақты мүмкіндіктері ескеріле бастады. Рәсімдер қатысушылар үшін түсінікті әрі ашық болды.

7. Инвестициялық субсидиялау тетіктері жақсартылды.

2025 жылы агроөнеркәсіптік кешендегі инвестициялық субсидиялау ережелері жаңартылды. Алушылар ауқымы кеңейтілді, техниканың шекті шығындары ұлғайтылды, артық талаптар алынып тасталды. Бұл мемлекеттік қолдау шараларына қол жеткізуге және ресми негіздер бойынша бас тарту санын азайтуға мүмкіндік берді.

8. Мал шаруашылығындағы субсидиялар нормативтері ұлғайтылды.

Субсидиялаудың қосымша бағыттары енгізілді және асыл тұқымды мал басына төлемдер ұлғайтылды. Шаруашылық жүргізу үшін бұл шығындарды ішінара өтеуге және өзіндік құнның өсуі жағдайында өндірістің тұрақтылығын сақтауға мүмкіндік берді.

9. Аграршыларды жеңілдетілген қаржыландыру кеңейтілді.

Жыл бойы «Кең дала» бағдарламасын, 5% жеңілдікті лизингті, «Даму» қоры арқылы кепілдік беру құралдарын іске асыру жалғастырылды, сондай-ақ егіс жұмыстарын қосымша қаржыландыру қамтамасыз етілді. Бұл маңызды егістік жерлерді қамтуға және негізгі кезеңдерде фермерлерді ресурстармен қамтамасыз етуге мүмкіндік берді.

10. Халықты қайта өңдеуді және экспорттық шектеулердің байланысын дамыту.

Жүн мен теріге экспорттық баждар алынып тасталды, қайта өңдеуге және жеңілдікті кредит беруге субсидиялар енгізілді. Бұл шаралар ел ішінде қайта өңдеуді дамытуға және өнімнің қосылған құнын арттыруға жағдай жасады.

Аталған барлық өзгерістер кәсіпкерлердің өтініштерімен жүйелі жұмыс, салалық сараптама және мемлекеттік органдармен тұрақты диалогтың арқасында мүмкін болды. Әрбір мәселе бойынша «Атамекен» ҰКП бизнестің бастапқы сигналынан бастап нақты шешімдер қабылдауға дейін оны сүйемелдеп отырды. Бұл жұмыс әрі қарай жалғасады және негізгі бағыттардың бірі болып қала береді.