Кеше Көкпекті ауданында өлкетану саласы үшін маңызы айрықша, тарихи салмағы зор тағылымды оқиға өтті. Бұл шара аудан жұртшылығы үшін ғана емес, жалпы ұлттық тарихты жаңғырту жолындағы маңызды қадам ретінде бағаланады. Өткен мен бүгінді сабақтастырған бұл бастама елдік сананы нығайтып, туған жер тарихына деген жауапкершілікті арттыра түсті.

Аталған игі іс Астана қаласындағы Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің профессоры, тарих ғылымдарының өкілі Қанат Еңсенов жетекшілік еткен 2024 жылғы «Батыр бабалар жолымен» тарихи-ғылыми экспедициясы аясында жүзеге асты. Экспедиция құрамына ғалымдар, зерттеушілер және өлкетанушылар кіріп, қазақ жерінің тағдырлы кезеңдеріне қатысты нақты тарихи орындарды анықтау мен белгілеуді мақсат еткен.

Экспедиция барысында Көкпекті ауданы аумағындағы Толағай тауы мен Кіші Толағай тауының арасына «Хан жолындағы орда қонған Толағай» атты тарихи белгі тас орнатылды. Бұл белгі тас 1754 жылы Абылай хан бастаған қазақ әскері Жоңғар хандығына қарсы жүргізген әйгілі Қалба соғысындағы жеңісті жорықпен тікелей байланысты. Тарихи деректерге сәйкес, сол кезеңде Абылай хан әскерімен Толағай тауы маңына орда тігіп, жорықтың шешуші бағыттарын осы өңірден басқарған.

Қалба соғысындағы жеңіс қазақ халқы үшін стратегиялық тұрғыдан аса маңызды болды. Осы жорықтың нәтижесінде жоңғар-қалмақ қолы біржола шегініп, бүгінгі Көкпекті өңірі мен оған іргелес аумақтар қазақ еліне қайтарылды. Бұл оқиға қазақ жерінің тұтастығын сақтауда, ел шекарасын бекітуде шешуші рөл атқарған тарихи кезеңдердің бірі саналады.

Белгі тас орнату рәсімі барысында экспедиция мүшелері мен қатысушылар сол шайқастарда қаза тапқан батыр бабалардың рухына Құран бағыштап, тағзым етті. Бұл – ұрпақтың өткен тарихқа, ел үшін жанын қиған ерлерге деген құрметінің айқын көрінісі.

Орнатылған белгі тас алдағы уақытта ғылыми зерттеулерге, өлкетану жұмыстарына, тарихи-танымдық бағыттағы сапарларға және жас ұрпақты отансүйгіштікке тәрбиелеуге қызмет ететін маңызды нысанға айналмақ. Сонымен қатар, бұл бастама Көкпекті ауданының тарихи беделін арттырып, Абылай хан дәуіріндегі ел қорғау жолындағы күрестің нақты географиялық айғағын айқындайтын құнды дерек ретінде тарих бетінде қалары сөзсіз.