ҚР Парламенті Сенаты Төрағасының орынбасары Жақып Асанов Сот төрелігі академиясында оқып жатқан судьяларға арнап дәріс оқыды. Онда сот жүйесі реформаларының нәтижелері, сын сағатта қабылданған басқару шешімдері және осы уақытқа дейін одан әрі түсінуді қажет ететін мәселелер басты назарға алынды.

Дәрісте сот жүйесінің қандай жүйелі проблемаларға тап болғаны туралы айтылды және қандай басқару тәсілдер жағдайды нақты емес, кадрлардан бастап сот актілерінің сапасына дейін кешенді түрде өзгертуге мүмкіндік бергені туралы ашық түрдегі кәсіби әңгіме өрістеді.

Сенаты Төрағасының орынбасары реформалардың басталуы туралы айта келіп, бірінші кезектегі міндет – жекелеген «өрттерді өшіру» емес, әрбір шешім ұзақ мерзімді нәтижеге жұмыс істейтін жүйені стратегиялық басқаруға көшу екенін атап өтті.

«Кез-келген әрекет шұғыл және маңызды болып бөлінеді. Шұғыл – бұл жерде және қазір шешілуі керек күнделікті және өзекті мәселелер. Бірақ ол мәселелердің ертең қайталанатынын анықтайтын маңызды, жүйелі жұмыс екені анық. Мен сот жүйесіне келгенде, кадрларға, жүктемеге және ішкі процестерге көзқарастарды өзгертпей, сот төрелігінің сапасы туралы айту мүмкін емес екені белгілі болды», - деп атап өтті Жақып Асанов.

Ол реформалар кадрлық саясатты қайта қараудан басталғанын атап өтті, өйткені бұл сот жүйесіне тұрақтылық пен сенімділікті анықтайтын адами фактор. Судьяларды іріктеудің заманауи тетіктері енгізілді, сыбайлас жемқорлыққа қарсы стандарттар күшейтілді және кандидаттарды кәсіптік даярлауға қойылатын талаптар айтарлықтай арттырылды.

Дәріс барысында судьялардың тәуелсіздігі мәселелеріне және көптеген жылдар бойы сот төрелігінің сапасына нұқсан келтірген және қоғам тарапынан сенімсіздік тудырған соттарға шамадан тыс жүктемені азайтуға ерекше назар аударылды.

«Судья күн сайын елу немесе одан да көп шешім қабылдағанда, істерді терең және әділ қарау туралы айту мүмкін емес. Сондықтан біз сотты миллиондаған даусыз істерден босатуға, істерді бөлуді автоматтандыруға және ресми рейтингтен бас тартуға саналы түрде бардық. Судья сөзбен емес, нақты тәжірибеде жүктеме бойынша да, жұмыс жағдайы бойынша да тәуелсіз болуы тиіс», - деп атап өтті Жақып Асанов.

Осыған байланысты әкімшілік әділетті енгізу, дауларды шешудің балама тәсілдерін дамыту және сот процестерін ауқымды цифрландыру істердің санын қысқартып қана қоймай, азаматтардың, бизнес пен мемлекеттің сот жүйесімен өзара іс-қимыл философиясын өзгертуге мүмкіндік бергені атап өтілді.

Жақып Асанов дәрісті қорытындылай келіп, жүргізілген реформалар сот төрелігін одан әрі дамыту үшін берік негіз қалағанын, алайда бірқатар жүйелі бастамалар әлі де заңнамалық және институционалдық жалғастыруды талап ететінін атап өтті. Оның айтуынша, бұл ашық кәсіби диалог және бұдан былайғы өзгерістерге дайын болу қоғамның сотқа деген сенімін нығайтудың негізгі шарты болып қала береді.