Адамның еркін жүріп-тұруы, тұрғылықты жерін өзі таңдауы және шетелге шығу мүмкіндігі – жеке бостандығының маңызды кепілдіктерінің бірі. Бұл құқықтар жаңа Ата Заңның 24-бабында көрініс тапқан. Конституциялық норма азаматтардың ел аумағында еркін қозғалуына, өмір сүру орнын таңдауына және халықаралық қатынас жасауына құқықтық негіз қалайды.

Аталған бапқа сәйкес, Қазақстан Республикасының аумағында заңды түрде жүрген әрбір адам ел ішінде еркін жүріп-тұруға және тұрғылықты жерін өз қалауынша таңдауға құқылы. Бұл – азаматтың оқуына, жұмысына, отбасылық жағдайына немесе өзге де қажеттіліктеріне байланысты бір өңірден екінші өңірге қоныс аударуына мүмкіндік беретін маңызды құқықтық кепілдік.

Мәселен, адам білім алу үшін басқа қалаға көшсе, жұмысқа орналасуына байланысты тұрғылықты жерін өзгертсе немесе отбасымен бірге өзге өңірге қоныс аударса, оның мұндай таңдау жасау еркіндігі заң аясында қорғалады. Дегенмен, қоғамдық қауіпсіздік пен өзге де заңды мүдделерге байланысты жекелеген шектеулер заңнамада көзделуі мүмкін.

Еркін жүріп-тұру құқығы шетелге шығу мүмкіндігімен де тығыз байланысты. Конституцияның 24-бабында әр адамның Қазақстан Республикасынан тыс жерге шығуға құқығы бар екені нақты көрсетілген. Бұл ретте аталған құқықты шектеуге заңда белгіленген жағдайлар мен тәртіп шеңберінде ғана жол беріледі. Ал Қазақстан азаматтарының елге кедергісіз оралу құқығы жеке конституциялық кепілдік ретінде бекітілген.

Мұндай құқықтық нормалардың маңызы күнделікті өмірде айқын байқалады. Азаматтардың басқа өңірде білім алуына, еңбек етуіне, отбасымен бірге қоныс аударуына немесе шетелге сапар шегуіне мүмкіндік берілуі – жеке таңдау еркіндігінің көрінісі. Сонымен қатар бұл құқықтардың жүзеге асуы қолданыстағы заң талаптарына сәйкес қамтамасыз етіледі.

Осылайша, жаңа Конституцияның 24-бабы адамның жеке бостандығы мен таңдау құқығын қорғауға бағытталған. Онда ел ішінде еркін қозғалу, тұрғылықты жерді таңдау, шетелге шығу және елге қайта оралу құқықтары қамтылған. Бұл нормалар азаматтардың құқықтық қорғалуын қамтамасыз етуде және адамның негізгі бостандықтарын сақтауда маңызды рөл атқарады.