Төтенше жағдай – адамның өміріне, денсаулығына, мүлкіне және қоршаған ортаға қауіп төндіретін күтпеген оқиға. Мұндай жағдайларға өрт, жер сілкінісі, су тасқыны, дауыл, өндірістік апаттар және басқа да табиғи немесе техногендік қауіптер жатады. Осындай сәттерде адамның ең басты қаруы – дұрыс ақпарат, сабыр және алдын ала дайындық. Өйткені қауіптің салдарын азайтатын ең маңызды фактор – дер кезінде дұрыс әрекет ету.

Төтенше жағдайға алдын ала дайын болу

Көп адам қауіп тек болған кезде ғана ойланатыны жасырын емес. Алайда қауіпсіздік мәдениеті дәл осы дайындықтан басталады. Үйде немесе жұмыс орнында қарапайым қауіпсіздік ережелерін сақтау – үлкен апаттың алдын алуға көмектеседі.

Әр отбасының төтенше жағдайға арналған шағын «қауіпсіздік жоспары» болғаны дұрыс. Онда эвакуация жолдары, жиналу орны, қажетті телефон нөмірлері мен алғашқы көмек құралдары көрсетілуі тиіс. Сондай-ақ, құжаттар, су, дәрі-дәрмек және жарық көзі сияқты ең қажетті заттарды дайындап қою маңызды.

Дабыл сигналы мен ресми ақпаратты түсіну

Төтенше жағдай кезінде ең маңызды нәрсе – ақпараттың дұрыстығы. Халық көбіне қауесет пен жалған ақпараттың әсеріне түсіп қалуы мүмкін. Сондықтан тек ресми дереккөздерге сену қажет.

Дабыл сигналдары берілген кезде сабыр сақтап, радио, теледидар немесе ресми хабарламалар арқылы берілетін нұсқауларды мұқият тыңдау керек. Қазіргі уақытта ұялы байланыс пен арнайы қосымшалар арқылы да ескертулер жіберіледі.

Өрт кезінде әрекет ету тәртібі

Өрт – ең жиі кездесетін төтенше жағдайлардың бірі. Мұндай кезде ең бастысы – үрейге берілмеу.

Егер өрт басталса, алдымен 101 немесе 112 нөміріне хабар беру қажет. Ғимараттан шығар кезде түтіннен қорғану үшін төмен еңкейіп қозғалған дұрыс, себебі түтін жоғары көтеріледі. Лифтті қолдануға болмайды, тек баспалдақ арқылы шығу керек. Егер есік ыстық болса, оны ашпау қажет, себебі сыртта жалын болуы мүмкін.

Жер сілкінісі кезінде не істеу керек

Жер сілкінісі кезінде ең маңыздысы – сабыр сақтау. Үй ішінде болсаңыз, берік үстелдің астына немесе ішкі қабырға жанында паналау керек. Терезе, ауыр заттар мен шкафтардан алыс тұру қажет.

Сілкініс тоқтағаннан кейін ғимараттан абайлап шығу керек. Лифт қолдануға болмайды. Ашық алаңға шыққан дұрыс, электр желілерінен, ғимараттар мен ағаштардан алыс тұру қажет.

Су тасқыны және табиғи апаттар кезіндегі қауіпсіздік

Су тасқыны кезінде ең бірінші ескерту хабарламаларын тыңдау қажет. Егер эвакуация жарияланса, уақытты жоғалтпай қауіпсіз жерге көшу керек.

Су басу қаупі бар аймақтардан жоғары жерге шығу, электр құралдарын өшіру және маңызды заттарды өзімен бірге алу маңызды. Суға түсуге немесе ағысқа қарсы жүруге болмайды, себебі бұл өмірге қауіпті.

Көпшілік білмейтін маңызды ережелер

Төтенше жағдай кезінде кейбір қарапайым, бірақ өте маңызды ережелерді есте сақтау керек:

• Сабыр сақтау – дұрыс шешім қабылдаудың негізі
• Ресми ақпаратты ғана тыңдау
• Артық тәуекелге бармау
• Балалар мен қарт адамдарға бірінші кезекте көмек көрсету
• Құтқарушылардың нұсқауын бұлжытпай орындау

Төтенше жағдай – күтпеген сынақ. Бірақ дұрыс дайындық пен қауіпсіздік ережелерін білу оның салдарын айтарлықтай азайтады. Әр адам өз өміріне ғана емес, айналасындағы адамдардың қауіпсіздігіне де жауапты. Сондықтан қауіпсіздік мәдениетін қалыптастыру – бүгінгі күннің ең маңызды талаптарының бірі. Дұрыс әрекет ету дағдысы – өмірді сақтап қалатын ең үлкен қорған.