Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың сөзінде Орталық Азия елдері арасындағы ынтымақтастықтың тиімділігі мен бірлескен бастамалардың нақты нәтижеге бағытталуы мәселесі көтерілді. Мемлекет басшысы 2018 жылдан бері өңірде 200-ден астам бастама ұсынылғанын, алайда олардың іс жүзінде жүзеге асырылу деңгейі айтарлықтай төмен екенін атап өтті.

Осыған байланысты Президент бастамаларды толық түгендеп, олардың орындалу барысына талдау жүргізуді ұсынды. Бұл ретте халықаралық келісімдер мен құжаттардың санына ғана емес, сауда көлемінің өсуі, жаңа өндіріс орындарының ашылуы және ортақ цифрлық платформалардың құрылуы сияқты нақты көрсеткіштерге басымдық беру қажеттігіне назар аударылды.

Сонымен қатар Қасым-Жомарт Тоқаев Орталық Азия жастарының ынтымақтастығын нығайтуға бағытталған бастамалардың маңызын атап өтті. Соның бірі – «Орталық Азия – игі істердің ортақ аумағы» атты 2027 жылғы Жастар форумын өткізу идеясы.

Бұл бастама жастар арасындағы байланыстарды кеңейтуге, туризм мен волонтерлік қызметті дамытуға, сондай-ақ өңір елдерінің қоғамдары арасында өзара сенімді нығайтуға бағытталған. Мұндай байланыстар мемлекетаралық келісімдермен ғана шектелмей, жас кәсіпкерлердің, ғалымдар мен еріктілердің өзара тәжірибе алмасуы арқылы да қалыптасады.

Өңірлік ақпараттық кеңістікті қалыптастыру мәселесі де назардан тыс қалған жоқ. Атап айтқанда, ортақ телеарна құру бастамасы көршілес елдердің мәдениетімен, тыныс-тіршілігімен және жетістіктерімен жақынырақ танысуға мүмкіндік береді. Бұл өз кезегінде Орталық Азия мемлекеттері арасындағы ақпарат алмасуды күшейтіп, ортақ күн тәртібін қалыптастыруға ықпал етуі мүмкін.

Қазіргі жағдайда өңірлік қауіпсіздік мәселесі де кең ауқымда қарастырылуы қажет. Ол тек мемлекеттік шекараны қорғау немесе әскери әлеуетті арттырумен шектелмейді. Су ресурстарының тұрақтылығы, технологиялық даму және ақпараттық қауіпсіздік те аймақтың орнықты дамуының маңызды құрамдас бөлігі саналады.

Жасанды интеллект пен цифрлық технологиялардың қарқынды дамуы, киберқауіптердің көбеюі және жаңа технологияларды енгізуге қажетті инвестиция көлемінің артуы мемлекеттер арасындағы ынтымақтастықтың маңызын күшейтіп отыр. Мұндай жағдайда өңір елдерінің ортақ ресурстарын қорғау және технологиялық мүмкіндіктерін дамыту бағытында бірлесіп әрекет етуі өзекті.

Орталық Азия елдері мен Әзербайжан арасындағы өзара іс-қимыл да осы тұрғыдан маңызды. Көлік дәліздері мен экономикалық жобалардың әлеуетін толық пайдалану үшін инфрақұрылымдық байланыстармен қатар, мәдени және ақпараттық ынтымақтастықты дамыту қажет. Ал қоғамдар арасындағы сенім – ұзақ мерзімді әріптестіктің негізгі алғышарттарының бірі.

Жалпы, Президент көтерген мәселелер өңірлік ынтымақтастықтың жаңа кезеңіне қатысты маңызды сұрақтарды алға шығарады. Атап айтқанда, бастамалардың орындалуын бағалау, ортақ жобалардың тиімділігін арттыру және мемлекеттердің өзара мүдделерін үйлестіру қажеттігі айқын көрінеді.

Негізгі міндет – Орталық Азия мен Әзербайжанның тек транзиттік аумақ ретінде емес, Еуразия кеңістігіндегі дербес экономикалық, мәдени және технологиялық ынтымақтастық орталығы ретінде қалыптасуына жағдай жасау. Бұл үшін жарияланған бастамаларды нақты іске асырып, олардың нәтижесін өлшейтін тиімді тетіктерді қалыптастыру маңызды.