Адамның ар-намысы мен қадір-қасиетін қорғау – құқықтық мемлекеттің негізгі қағидаттарының бірі. Жаңа Конституцияда бұл мәселеге ерекше мән берілген. Ата Заңның 20-бабы әр адамның қадір-қасиетіне қол сұғылмауын бекітіп, азаптауға, зорлық-зомбылыққа және адамды қорлайтын әрекеттерге жол берілмейтінін айқындайды.

Адам құқығы мен бостандығы – мемлекеттің ең жоғары құндылықтарының бірі. Әрбір азаматтың қауіпсіз ортада өмір сүруі, өзіне деген құрметті сезінуі және зорлық-зомбылықтан қорғалуы қоғамның өркениетті дамуының маңызды көрсеткіші саналады. Осы тұрғыдан алғанда, Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясындағы 20-баптың маңызы зор.

Аталған баптың бірінші тармағында адамның ар-намысы мен қадір-қасиетіне қол сұғуға болмайтыны және олардың заңмен қорғалатыны көрсетілген. Бұл қағида әр адамның жеке тұлға ретінде құрметтелуге құқығы бар екенін білдіреді. Яғни адамның әлеуметтік жағдайына, қызметіне, жасына немесе өзге де ерекшеліктеріне қарамастан, оның қадір-қасиеті қорғалуға тиіс.

Ал екінші тармақ азаптауға, зорлық-зомбылыққа, қатыгездікке, сондай-ақ адамның қадір-қасиетін қорлайтын әрекеттер мен жазалауға тыйым салады. Бұл – адамға күш көрсетуге ғана емес, оны қорлау мен кемсітуге де жол бермеу қажеттігін айқындайтын маңызды конституциялық қағида.

Бұл норманың мәні күнделікті өмірде де айқын көрініс табады. Отбасында, білім беру ұйымдарында, жұмыс орнында және қоғамдық ортада әр адамға құрметпен қарау – құқықтық мәдениеттің негізі. Әсіресе балалардың құқығын қорғау, олардың қауіпсіз ортада тәрбиеленуі мен білім алуына жағдай жасау ерекше назар аударуды қажет етеді. Өйткені баланың ар-намысына тиетін сөздер мен күш көрсету оның психологиялық жағдайына кері әсер етуі мүмкін.

Сонымен қатар тұрмыстық зорлық-зомбылықтың алдын алу мәселесінде де адам қадір-қасиетін қорғау қағидасы айрықша орын алады. Отбасы – мейірім мен өзара сыйластықтың мекені болуы керек. Сондықтан зорлық-зомбылықты қалыпты жағдай ретінде қабылдамау, жәбірленушілерге қолдау көрсету және құқық бұзушылықтың алдын алу – қоғамның ортақ міндеті.

Конституциялық нормалардың маңызы олардың мәтінде жазылуымен ғана шектелмейді. Ең бастысы – бұл қағидалардың өмірде сақталуы, азаматтардың өз құқықтарын білуі және заң талаптарының орындалуы. Ол үшін құқықтық сауаттылықты арттыру, адамгершілік құндылықтарды дәріптеу және құқық бұзушылықтарға бейжай қарамау қажет.

Қорыта айтқанда, жаңа Конституцияның 20-бабы адамды құрметтеу, оның ар-намысы мен қадір-қасиетін қорғау қағидатын нығайтады. Әр адамның құқығы сақталып, зорлық-зомбылыққа жол берілмейтін қоғам қалыптастыру – тек мемлекеттік органдардың ғана емес, барша азаматтың жауапкершілігі. Өйткені адам қадір-қасиеті қорғалған жерде әділеттілік пен өзара құрметтің берік негізі қаланады.